Een studente rechten werd vermoord door haar ex-man. Zij is niet de enige. Eerwraak is een Nederlands probleem
De moord op Zeynep Boral, vorige week op het station van Alkmaar, was eerwraak. Eerwraak komt vaak voor in Nederland. In de week voor Zeynep nóg twee keer.
Den Haag, 4 juli. De moord had plaats op klaarlichte dag, op het station van Alkmaar. Daarna lag het treinverkeer urenlang stil. Daarom trok de dood van de 24-jarige Zeynep Boral, vorige week maandag, veel aandacht.
Twee vergelijkbare drama’s, die zich kort daarvoor voltrokken en het treinverkeer niet verstoorden, gingen vrijwel onopgemerkt voorbij. Een paar dagen eerder, vrijdag 22 juni, vermoordde in Delft een Marokkaanse man zijn vrouw met een mes. En in de nacht van dinsdag 19 op woensdag 20 juni bevrijdde in Amsterdam de politie een jonge, Pakistaanse vrouw die door haar familie op gewelddadige wijze was ontvoerd. Drie gevallen van ernstig eergeweld.
Want de moord op Zeynep Boral wás eerwraak, al zei een woordvoerder van de politie op de dag zelf dat het motief in ‘relatieproblemen’ lag en dat het onwaarschijnlijk was dat het om eerwraak ging. En al zei de advocaat van Zeyneps familie, Joe de Goeij, dat het een ‘klassieke crime passionel’ was geweest.
Maar nee. Volgens ingewijden die niet met hun naam in de krant willen, is de 28-jarige moordenaar door familieleden onder druk gezet om de geschonden familie-eer te herstellen. Want door van hem te scheiden, zou Zeynep Boral de eer van de familie hebben bezoedeld.
Wat is de voorgeschiedenis?
Zeynep Boral en haar man kwamen uit een Koerdische familie in Batman, een stad in Zuid-Oost Turkije waar eerwraak veel voorkomt. Ze waren neef en nicht: hun vaders zijn broers. Zeynep werd in Nederland geboren. Haar man daarentegen, was een importbruidegom die hier volgens familieleden moeilijk kon aarden en ook de taal niet sprak.
Zeynep was de taal juist heel goed machtig. Ze studeerde rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Op de dag dat ze werd vermoord, was ze onderweg naar haar laatste examen.
Zeynep Borals echtgenoot mishandelde haar. Volgens de ingewijden was de reden daarvoor mogelijk dat zij succesvoller was dan hij. Uiteindelijk leidde het huiselijk geweld tot een scheiding. Zeynep trok in bij haar ouders. Vorige maand werd de scheiding uitgesproken.
Zeyneps vader hield die scheiding niet tegen. Hij staat in Turks-Koerdische kringen bekend als vooruitstrevend. Maar andere familieleden ervoeren volgens de ingewijden de echtscheiding als een schending van de familie-eer. In gemeenschappen die een onkreukbare familie-eer beschouwen als het hoogste goed, moeten vrouwen zich gehoorzaam opstellen en mogen zij hun man niet verlaten. Ook niet als zij worden mishandeld. Houden zij zich niet aan die regel, dan schenden zij de eer van de familie. Ze lopen dan het risico slachtoffer te worden van eergeweld.
De ingewijden zeggen dat de ex-man van Zeynep geen eerwraak wilde – ‘maar hij kon de druk niet meer aan’. Dit zou ook verklaren waarom hij zichzelf na de moord door het hoofd schoot. Een eremoordenaar die zelfmoord pleegt is atypisch. Normaal gesproken begaat een eremoordenaar zijn misdaad juist om beter verder te kunnen leven. De gemeenschap zal hem weer accepteren, nu hij zijn blazoen heeft gezuiverd. Hij keert als held terug naar zijn familie.
Zeynep Boral had verschillende malen aangifte gedaan van mishandeling en stalking. De politie Alkmaar wist dus van de problemen. Maar de plaatsnaam Batman deed geen alarmbellen rinkelen – ook al staat de stad onder deskundigen bekend als een plaats waar eerwraak veel voorkomt.
Ook het feit dat sprake was van een huwelijk tussen neef en nicht en van een importbruidegom die niet aan zijn vrouw kon tippen, had een alarm in werking kunnen zetten. Waarmee overigens niet is gezegd dat Zeynep Boral dan wél gered had kunnen worden. Als het gaat om eerwraak, heeft de familie vaak een lange adem. Die rust vaak niet voordat ze het slachtoffer heeft gevonden.
Hoewel bij de politiekorpsen Haaglanden en Zuid-Holland Zuid veel expertise is over eerwraak, en de politie Amsterdam aan een inhaalslag bezig is, bestaat bij veel politiekorpsen nog weinig kennis over het onderwerp. De moord op Zeynep Boral staat dan ook niet op zichzelf.
Drie dagen voordat Zeynep werd doodgeschoten, werd in Delft Aicha El Yakhlifi op beestachtige wijze om het leven gebracht door haar man. De 38-jarige Marokkaanse moeder van vijf kinderen was jarenlang getrouwd met een man die haar mishandelde. Drie weken voor haar dood kon ze de terreur niet meer aan. Ze ontvluchtte de echtelijke woning en trok in bij haar ouders. Later keerde ze toch weer terug bij haar man. Vrijdag 22 juni ging hij haar met een mes te lijf, in hun flat aan de Delftse Aart van der Leeuwlaan. Een paar van hun kinderen waren erbij. Aicha El Yakhlifi overleefde het niet.
Tijdens een herdenkingsbijeenkomst van de Vereniging Marokkaanse Vrouwen, waarvan Aicha El Yakhlifi penningmeesteres was, herinnerden mensen haar als een lieve, geduldige vrouw die altijd klaar stond om anderen te helpen – en die doodsbang was voor haar man. De 42-jarige moordenaar heeft over zijn motieven niets losgelaten.
Drie dagen voor de moord op Aicha El Yakhlifi, en zes dagen voor de moord op Zeynep Boral, deed de Amsterdamse politie een nachtelijke inval bij een Pakistaanse familie. De politie bevrijdde een 22-jarig meisje, dat op gewelddadige wijze door haar stiefvader en oom was ontvoerd. Reden: ze had een Indiase vriend, terwijl haar familie haar had uitgehuwelijkt aan een Pakistaanse man. Het meisje was het ouderlijk huis ontvlucht.
Als een meisje een vriend heeft en weigert in te stemmen met uithuwelijking, kan haar familie dat beschouwen als eerschending. De stiefvader en de oom mishandelden daarom haar vriend net zo lang tot hij het onderduikadres van het meisje prijsgaf, waarna zij met geweld werd ontvoerd.
Dankzij een tip kon de politie het meisje bevrijden en onderbrengen op een nieuw onderduikadres. Door adequaat handelen van de politie is het meisje nu in veiligheid, maar voor hoe lang? Haar familie zal zich hoogstwaarschijnlijk niet bij de situatie neerleggen.
Zomaar een zomerweek in Nederland: drie gevallen van ernstig eergeweld. En dan gaat het alleen nog maar over de gevallen die de pers bereiken en zo ernstig zijn dat ze de aandacht trekken. De lotgevallen van het zwangere, 17-jarige Iraaks-Koerdische meisje dat vorige maand voor haar familie naar het buitenland vluchtte, hebben het grote publiek niet bereikt. De hulpverleningsinstanties begrepen niets van haar probleem. Zij stuurden haar terug naar haar familie, terwijl die haar naar het leven stond. Zij had, door ongehuwd zwanger te worden, de familie-eer geschonden.
Ooit was de gedachte dat eerwraak vanzelf zou verdwijnen als de tweede en derde generatie migranten maar goed zouden integreren. Zeynep Boral wás geïntegreerd. Maar dit soort bewonderenswaardige jonge vrouwen heeft vaak mannelijke familieleden die hen niet bij kunnen benen. De emancipatie van jonge migrantenvrouwen genereert eergeweld. Eerwraak is een ernstig, Nederlands probleem geworden.
Hij wilde haar niet doden, maar kon de druk niet aan
Eerwraak verdwijnt niet door integratie. Vrouwen die verwesteren, riskeren juist te worden gedood om de familie-eer te redden. Zoals Zeynep Boral, die stierf op station Alkmaar.
De moord had plaats op klaarlichte dag, op het station van Alkmaar. Daarna lag het treinverkeer urenlang stil. Daarom trok de dood van de 24-jarige Zeynep Boral, vorige week maandag, veel aandacht.
Twee vergelijkbare drama’s die zich kort daarvoor voltrokken en het treinverkeer niet verstoorden, gingen vrijwel onopgemerkt voorbij. Een paar dagen eerder, vrijdag 22 juni, vermoordde in Delft een Marokkaanse man zijn vrouw met een mes. En in de nacht van dinsdag 19 op woensdag 20 juni bevrijdde in Amsterdam de politie een jonge, Pakistaanse vrouw die door haar familie op gewelddadige wijze was ontvoerd. Drie gevallen van ernstig eergeweld.
Want de moord op Zeynep Boral wás eerwraak, al zei een woordvoerder van de politie op de dag zelf dat het motief in ‘relatieproblemen’ lag en dat het onwaarschijnlijk was dat het om eerwraak ging. En al zei de advocaat van Zeyneps familie, Joe de Goeij, dat het een „klassieke crime passionel” was geweest.
Tweede Kamerlid Khadija Arib van de PvdA verbaasde zich erover dat over de moord zo weinig ophef is geweest: „Het is afgedaan als een crime passionnel, maar er blijkt veel meer aan de hand.” Ze vroeg een spoeddebat aan, dat gisteravond werd gevoerd. „Als er een tbs’er ontsnapt, staat het land op zijn kop. En nu hoor je niks. Dat is wrang.”
Zeynep Boral zou de eer van de familie hebben bezoedeld door van hem te scheiden. Ingewijden die niet met hun naam in de krant willen, zeggen dat de 28-jarige verdachte door familieleden onder druk is gezet om de geschonden familie-eer te herstellen. „Hij wilde haar niet doden, maar hij kon de druk niet meer aan”, zeggen die ingewijden.
Zeynep Boral en haar man kwamen uit een Koerdische familie in Batman, een stad in Zuidoost-Turkije waar eerwraak veel voorkomt. Ze waren neef en nicht: hun vaders zijn broers. Zeynep werd in Nederland geboren. Haar man was een importbruidegom die hier volgens familieleden moeilijk kon aarden en de taal niet sprak.
Zeynep was de taal goed machtig. Ze studeerde rechten aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Op de dag dat ze werd vermoord, was ze onderweg naar haar laatste examen.
Zeynep Borals voormalige echtgenoot mishandelde haar. Mogelijk omdat zij succesvoller was dan hij. Het huiselijk geweld leidde tot een scheiding. Zeynep trok in bij haar ouders. Vorige maand werd de scheiding uitgesproken. Zeyneps vader hield die scheiding niet tegen. Hij staat in Turks-Koerdische kringen bekend als vooruitstrevend.
Maar andere familieleden ervoeren volgens de ingewijden de echtscheiding als een schending van de familie-eer. In gemeenschappen die een onkreukbare familie-eer beschouwen als het hoogste goed, moeten vrouwen zich gehoorzaam opstellen en mogen zij hun man niet verlaten. Ook niet als zij worden mishandeld.
Houden zij zich niet aan die regel, dan schenden zij de eer van de familie en lopen ze het risico slachtoffer te worden van eergeweld. Dat de ex-man van Zeynep haar eigenlijk niet wilde doden zou verklaren waarom hij zichzelf na de moord door het hoofd schoot. Een eermoordenaar die zelfmoord pleegt is atypisch. Normaal gesproken begaat een eermoordenaar zijn misdaad juist om beter verder te kunnen leven. De gemeenschap accepteert hem weer als hij zijn blazoen heeft gezuiverd. Hij keert als held terug naar zijn familie.
Zeynep Boral had verschillende malen aangifte gedaan van mishandeling en stalking. De politie Alkmaar wist dus van de problemen. Maar de plaatsnaam Batman deed geen alarmbellen rinkelen – ook al staat de stad onder deskundigen bekend als een plaats waar eerwraak veel voorkomt.
Ook het feit dat sprake was van een huwelijk tussen neef en nicht en van een importbruidegom die niet aan zijn vrouw kon tippen, had een alarm in werking kunnen zetten. Waarmee overigens niet is gezegd dat Zeynep Boral dan wél gered had kunnen worden. Als het gaat om eerwraak, heeft de familie vaak een lange adem. Die rust vaak niet voordat ze het slachtoffer heeft gevonden. Willem Timmer, eerwraakexpert bij het politiekorps Haaglanden: „Een dergelijke zaak zou bij ons bellen doen rinkelen. Maar bij lang niet alle politiekorpsen is voldoende expertise aanwezig. Er wordt wel hard aan gewerkt: inmiddels hebben zich al negentien korpsen bij ons gemeld met het doel hun expertise op het gebied van eergeweld te vergroten. Maar het is geen trucje dat je in drie maanden aanleert.”
De moord op Zeynep Boral staat dan ook niet op zichzelf. Drie dagen voordat Zeynep werd doodgeschoten, werd in Delft Aicha El Yakhlifi om het leven gebracht door haar man. De 38-jarige Marokkaanse moeder van vijf kinderen was jarenlang getrouwd met een man die haar mishandelde. Drie weken voor haar dood kon ze de terreur niet meer aan. Ze ontvluchtte de echtelijke woning en trok in bij haar ouders. Later keerde ze toch terug naar haar man. Vrijdag 22 juni ging hij haar met een mes te lijf in hun flat.
Drie dagen voor de moord op Aicha El Yakhlifi, en zes dagen voor de moord op Zeynep Boral, deed de Amsterdamse politie een nachtelijke inval bij een Pakistaanse familie. De politie bevrijdde een 22-jarig meisje, dat op gewelddadige wijze door haar stiefvader en oom was ontvoerd. Ze had een Indiase vriend, terwijl haar familie haar had uitgehuwelijkt aan een Pakistaanse man. Het meisje was het ouderlijk huis ontvlucht. Haar stiefvader en de oom mishandelden daarom haar vriend tot hij het onderduikadres van het meisje prijsgaf, waarna zij met geweld werd ontvoerd. Dankzij een tip kon de politie het meisje bevrijden en onderbrengen op een nieuw onderduikadres.
Drie gevallen van ernstig eergeweld in een week. Ooit was de gedachte dat eerwraak vanzelf zou verdwijnen als de tweede en derde generatie migranten maar goed zouden integreren. Zeynep Boral wás geïntegreerd. Maar jonge vrouwen zoals zij hebben vaak mannelijke familieleden die hen niet kunnen bijbenen. De emancipatie van jonge migrantenvrouwen genereert eergeweld.
Eerwraak is zo een Nederlands probleem geworden.
Vermoorde vrouwen
De 29-jarige Turks-Koerdische Kezban Vural wordt in 1999 in Zwijndrecht door haar ex-man doodgeschoten, voor de ogen van haar kinderen. Hij kan niet verkroppen dat zij hem heeft verlaten. Hij had haar jarenlang mishandeld.
De 30-jarige Naciye Kurt in Amersfoort wordt in 1999 door haar man met een mes vermoord, in aanwezigheid van haar tweejarige dochtertje. Ook zij had haar man na jarenlange mishandeling verlaten.
De 18-jarige Zarife uit Almelo wordt in 2003 door haar vader met een jachtgeweer doodgeschoten in hun Turkse dorp van herkomst. Zij wilde niet volgens zijn regels leven.
In Den Bosch wordt de Marokkaanse Saloua, moeder van een zoontje van twee jaar, in 2003 door haar echtgenoot met een mes gedood.
De 32-jarige Turkse Gül, moeder van drie kinderen, wordt in 2004 voor de deur van het blijf-van-mijn-lijfhuis in Koog aan de Zaan door haar man doorzeefd met kogels. Ze wilde van hem scheiden. Ze verliet hem na een lange geschiedenis van huiselijk geweld.
De 22-jarige Afghaanse Farda en haar 46-jarige moeder Letiva worden in 2004 in Ruurlo door Farda’s echtgenoot doodgeschoten. Farda verliet hem na te zijn mishandeld.
De 18-jarige Iraaks-Koerdische Schijman wordt in 2005 in Culemborg door haar broer met een mes vermoord. Zij had een kind gekregen van een man uit een andere cultuur, terwijl ze was uitgehuwelijkt aan een man in Irak.
Misschien zeg ik dit heel generaliserend, maar is de hedendaagse man de spoor kwijt dankzij de emancipatie van de vrouw?
Althans dat is de conclusie die ik kan trekken als ik de bovenstaande gevallen globaal doorlees.
En dan reist bij mij de volgende vraag; Wat kunnen we hieraan doen?
__________________
Tell me, and I will forget.
Show me, and I will remember.
Let me experience, and I will do.
niet de hedendaagse man, maar de mannen uit bepaalde bevolkingsgroepen die in een westerse samenleving leven zijn het spoor kwijt..[/b]
Weet je hoeveel 'blanke nederlandse'vrouwen slachtoffer zijn van huiselijk geweld en moord?
Al1 wordt dat niet zo naar buiten gebracht. Het valt niet zo op.
__________________
Boere nazar wale,
Tera moeh kala....
Eerwraak zou vanzelf verdwijnen
----------------
Lineaire weergave
